Obraźliwe komentarze w sieci mogą mieć poważne konsekwencje. Nieletni też odpowiadają

Kilka sekund wystarczy, by przykry komentarz zobaczyła cała klasa, a później także osoby spoza niej. Wpis może zniknąć z profilu autora, lecz jego kopie i zrzuty ekranu nadal mogą krążyć między użytkownikami. Dla młodego człowieka, którego dotyczy atak, oznacza to nie tylko chwilowe zakłopotanie, ale niekiedy także długotrwały stres, wstyd, poczucie wykluczenia i problemy emocjonalne.

Wyzwiska, publiczne upokarzanie, ośmieszanie czy rozsyłanie nieprawdziwych informacji o rówieśnikach bywają przedstawiane jako zabawa albo sposób na zdobycie uwagi. Granicę wyznacza jednak również krzywda wyrządzona drugiej osobie. Na ten problem zwracają uwagę funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w Płońsku, którzy niemal codziennie prowadzą w szkołach powiatu spotkania profilaktyczne dla dzieci i młodzieży.

Podczas rozmów policjanci tłumaczą, jakie zagrożenia wiążą się z korzystaniem z mediów społecznościowych i kiedy pozorny żart staje się przemocą. Mówią także o odpowiedzialności za publikowane treści, a przy tym zachęcają do empatii, szacunku i namysłu nad skutkami własnych działań.

Co grozi za krzywdzące wpisy?

Nie każdy obraźliwy wpis jest wyłącznie sprawą między autorem a pokrzywdzonym. W określonych okolicznościach może stanowić przestępstwo. Artykuł 212 Kodeksu karnego odnosi się do zniesławienia, czyli pomówienia o zachowanie lub cechy, które mogą poniżyć daną osobę w oczach innych bądź podważyć zaufanie potrzebne jej w życiu społecznym. Gdy dochodzi do niego za pomocą środków masowego komunikowania, możliwa jest grzywna, ograniczenie wolności albo kara więzienia do roku.

Ochronę godności przewiduje natomiast art. 216 Kodeksu karnego, dotyczący znieważenia. Także za znieważenie dokonane za pomocą środków masowego komunikowania sąd może orzec grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do roku. Internetowy charakter publikacji nie wyłącza odpowiedzialności za jej treść.

Znaczenie ma również wiek autora. W sprawach o demoralizację sąd rodzinny może prowadzić postępowanie wobec osoby, która ukończyła 10 lat, a nie osiągnęła jeszcze pełnoletności. Za czyn karalny przed takim sądem odpowiadają co do zasady osoby, które ukończyły 13 lat, lecz nie ukończyły 17 lat. Od 17. roku życia zasadniczo stosuje się przepisy Kodeksu karnego; przy niektórych najcięższych przestępstwach odpowiedzialność karna jest możliwa także wcześniej.

Kiedy sprawą może zająć się sąd rodzinny?

Przejawami demoralizacji nie są wyłącznie wagary, picie alkoholu czy zażywanie narkotyków. Znaczenie mogą mieć również inne zachowania sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, na przykład uporczywe poniżanie, straszenie, obrażanie i krzywdzenie innych za pośrednictwem internetu.

Jeśli sąd rodzinny stwierdzi demoralizację albo popełnienie czynu karalnego, może zastosować środki wychowawcze. Należą do nich między innymi upomnienie, zobowiązanie do przeproszenia osoby pokrzywdzonej lub naprawienia szkody, skierowanie na zajęcia wychowawcze czy nadzór kuratora. W poważniejszych sprawach możliwe jest umieszczenie nieletniego w odpowiedniej placówce, a w sytuacjach przewidzianych prawem także zastosowanie środka poprawczego.

Jak dorośli mogą pomóc dziecku?

Wraz z rosnącą ilością czasu spędzanego przez młodych ludzi w serwisach społecznościowych rośnie znaczenie rozmowy z rodzicami i opiekunami. Dziecko nie zawsze potrafi ocenić, jak bardzo publikacja może kogoś zranić ani jakie skutki prawne może wywołać. Dlatego warto rozmawiać o granicach żartu, szacunku wobec innych i odpowiedzialności za słowa, a także interesować się tym, co dzieje się w jego internetowych relacjach.

Uwaga dorosłych powinna obejmować obie strony problemu: młody człowiek może doświadczać przemocy, ale może też sam uczestniczyć w krzywdzeniu innych. Sygnałów wyśmiewania, obrażania czy poniżania nie należy bagatelizować.

W razie ataku warto zachować dowody, zanim treści zostaną usunięte. Pomocne będą zrzuty ekranu; krzywdzące materiały można również zgłosić administratorowi platformy, a gdy okoliczności to uzasadniają, zawiadomić policję. Apel płońskich funkcjonariuszy dotyczy zarówno rodziców, jak i młodych internautów: przed publikacją warto pomyśleć o człowieku po drugiej stronie ekranu oraz o skutkach, których nie da się cofnąć jednym kliknięciem.

Źródło: KPP w Płońsku – Portal polskiej Policji